Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Strona startowa
Język polskiEnglish languageDeutsch spracheLangue françaiseУкраїнський
godzina
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.

Kronika Przygodzic

 

 - 13.jpgLegenda

Anno Domini 1293 Przemysław II Książę Wielkopolski urządził wielkie łowy w swoich kniejach na południowym krańcu Wielkopolski*. W czasie tych łowów Książę ukrył się w zagajniku, oczekując na zwierzynę. Wtem posłyszał on szmer w kniei i niespokojnie się poruszył. Nagle padł strzał, lecz niecelny: strzała z łuku nie trafiła; na szczęście dla Księcia, bo byłby zabity. Wkrótce wszystko się wyjaśniło: to strzelił rycerz Tarścin. Gdy bowiem Książę poruszył się w zagajniku, ów myślał, że to zwierzyna; strzelił, ale nie trafił. Książę łaskawie darował mu tę pomyłkę, która mogła się dla niego zakończyć śmiercią. Opowiadając dworzanom i rycerzom o tym zdarzeniu, Książę mówił, że spotkała go przygoda na łowach, bo rycerz Tarścin upolowałby Księcia, zamiast zwierzyny. Książę był jednak wspaniałomyślny dla swego niedoszłego zabójcy: nie tylko, że go nie pokarał, ale nawet obdarzył go tymi majątkami: z włościami, łąkami, lasami, jeziorami oraz z folwarkiem Ostrów, położonym w tych dobrach.

* Ślady osadnictwa i patronimiczny charakter nazwy wsi od „Przygod" ewentualnie „Przegod" wskazują na to, że miejscowość mogła istnieć już w XII wieku.

 

1403

 - biskup_wojciech_jastrzebiec_1403_2.jpg - obelisk_600-lecia_1403_2003_2.jpg
Biskup Wojciech Jastrzębiec                Obelisk 600-lecia

Biskup Wojciech Jastrzębiec w 1403 r. przeznaczył dziesięciny z 25 wsi położonych między Odolanowem a Kaliszem, w tym z Przygodzic (Przigodzicze), na fundację altaryjną poświęconą (... ) Najświętszej Marii Pannie. Z dochodów tych w katedrze poznańskiej, w nowej kaplicy Wniebowzięcia N.M.P., miała być odprawiana codziennie Msza św. oraz oficjum chórowe (czyli kurs) o Matce Boskiej. Dziesięciny owe płacono w monecie, ziarnie lub wosku.


1438

Król Polski Władysław Jagiellończyk (zwany po bohaterskiej śmierci w walce z Turkami pod Warną „Warneńczyk") nadał ówczesnemu dziedzicowi Przygodzic Rafałowi z Gołuchowa przywilej zamienić tą osadę na miasto, które odtąd miało nazywać się „Światłowo", na prawie niemieckim (magdeburskim). Miasto miało być pobudowane wzdłuż północnego brzegu jeziora Trzcieliny na pustych gruntach zwanych Trzcielinami, przy drodze do Odolanowa. Przygodzice były wówczas już znaczną i znaną miejscowością i Król w uznaniu tego podniósł je do rzędu miast. Dziedzic Przygodzic Rafał z Gołuchowa nie skorzystał jednak z otrzymanego przywileju królewskiego i nowego miasta Światowa nie założył, zapewne z braku pieniędzy.

1499

Akt odgraniczenia Śląska od Korony Polskiej z tego roku ustala, że granica Śląska i Polski, między innymi przechodzić będzie przez Przygodzice, należące wówczas do Jędrzeja z Gołuchowa, kanonika poznańskiego. Akt ten dalej jednak stwierdza, że czytać wypada „dobra Przygodzickie", zamiast Przygodzice, które od najbliższego zakrętu granicy śląskiej oddalone są o półtorej mili - (10 km).

1507

Cherubin z Gołuchowa (...) zrobił cesję (przekazanie) dóbr (...) synowcowi swemu Rafałowi Leszczyńskiemu - sekretarzowi królewskiemu.

1530

Dobra przygodzickie zostały po długich procesach sądowych przysądzone ostatecznie Janowi Leszczyńskiemu - kasztelanowi brzeskiemu.

1624

 - obraz_z__pierwszego_kosciola1624_2.jpg
Obraz z pierwszego kościoła

Biskup poznański Jan Wężyk, na żądanie dziedzica Przygodzic księcia Wacława Leszczyńskiego, utworzył w Przygodzicach parafię. Kościół parafialny był drewniany, dość obszerny i posiadał trzy ołtarze, pięknie wyrzeźbione w drzewie. Samo wnętrze kościoła i jego wyposażenie było jednak skromne. Był on postawiony przy drodze do Wysocka Wielkiego.

1630

Dobra przygodzickie przeszły z rąk (...) Leszczyńskich w ręce rodziny Denhoffów. Uzyskał je Kasper Denhoff wojewoda sieradzki. Wkrótce jednak Zygmunt Denhoff, starosta sokalski zrzekł się dziedzictwa swego na rzecz Bogusława Leszczyńskiego. W ten sposób Przygodzice znów stały się własnością rodziny Leszczyńskich na długie lata.

1655

Najazd Szwedów na Polskę, tzw. „potop szwedzki". Wojewoda poznański Radziejowski wydał zdradziecko Wielkopolskę Szwedom. Latem 1655 r. Szwedzi zajęli naszą okolicę: Odolanów, Ostrów i Kalisz. Od tego czasu zaczęły się stałe rabunki wsi i miast. Nie ominęły one też i Przygodzic, które zostały spalone i obrabowane przez wojsko szwedzkie, tak że upadły zupełnie.

1679

Właścicielem dóbr przygodzickich został (...) Rafał Leszczyński, ojciec króla Polski Stanisława Leszczyńskiego. W Przygodzicach mieszkało wówczas 16 wieśniaków, z których każdy posiadał po jednym łanie roli. Nadto we wsi mieszkało dwóch zagrodników, jeden rzemieślnik i były we wsi dwie karczmy.

1684

Na skutek zniszczeń, jakich doznały Przygodzice podczas najazdu szwedzkiego w 1655 r., zarządzeniem władzy biskupiej w Poznaniu - parafię w Przygodzicach znów przyłączono do parafii w Wysocku Wielkim, gdyż kościół wraz z zabudowaniami uległy zniszczeniu, a plebana nikt już tu nie pamiętał oraz nie wiedziano, by kościół miał jakie wyposażenie. Odtąd w Przygodzicach przez długie lata nie będzie kościoła.

1685

Właściciel Ostrowa Stanisław Kiełczewski sprzedał miasto właścicielowi Przygodzic - opatowi łuckiemu Bogusławowi Leszczyńskiemu. B. Leszczyński przyłączył miasto Ostrów do dóbr przygodzickich. Miasto zupełnie upadło i mieszka w nim zaledwie parę rodzin.

1699

Rafał Leszczyński, ojciec przyszłego króla, sprzedał dobra przygodzickie Janowi Jerzemu Przebendowskiemu (1639-1729) herbu własnego, wywodzącemu się z Pomorza, który skupił w swoich rękach wiele majątków na obszarze całej Rzeczypospolitej....

1702

Klęski nawiedzają Przygodzice, Ostrów i okolice. Są to skutki tzw. „trzeciej wojny północnej". Przemarsze wojsk saskich, szwedzkich, rosyjskich i polskich, oraz związane z tym rabunki, pożary i następstwa tego zaraza „morowe powietrze". W okolicy toczyły się też częste bitwy pomiędzy wojskami, które wyniszczyły ją całkowicie. Przez tutejsze ziemie ciągnął ze Szczecina korpus wojsk szwedzkich w sile 10.000 żołnierzy. Potem szli znów Sasi - wojska wyniszczyły ludność okoliczną.

1714

Jan Jerzy Przebendowski ponownie nadał dnia 26.V.1714 r. wsi Ostrów prawa miejskie, według „porządku magdeburskiego". Na pamiątkę tego odzyskania praw miejskich Ostrów przyjmuje herb rodu Przebendowskich (z pewnymi zmianami) jako swój herb miejski: złote jabłko królewskie i dwa skrzyżowane klucze. Nadanie tych praw miejskich odbyło się na zamku w Przygodzicach.

1729

 - bielinski.jpg
Franciszek Bieliński

Zmarł J.J. Przebendowski, dziedzic dóbr przygodzickich. Dobra te odziedziczyła jego córka Dorota-Henryka, wraz z drugim swoim mężem Franciszkiem Bielińskim*.

* Pierwszy mąż Doroty Henryki Przebendowskiej Jan Mikołaj Radziwiłł (1681-1729) urodzony 17 września 1681 roku, był synem Dominika Mikołaja kanclerza wielkiego litewskiego, ordynata kleckiego i jego pierwszej żony Anny Marianny z Połubińskich.

1755

Franciszek Bieliński przekazał dobra przygodzickie księciu Marcinowi Mikołajowi Radziwiłłowi, synowi jego żony Doroty Henryki z jej pierwszego małżeństwa z księciem Radziwiłłem.

1793

Wielkopolska dostała się więc pod zabór pruski. Również Przygodzice podzieliły ten smutny los. Dziedzicem Przygodzic był wówczas książę Michał Hieronim Radziwiłł, syn Marcina Mikołaja Radziwiłła, był on również wojewodą wileńskim. Przed nim właścicielem Przygodzic był jego brat Mikołaj Józef Radziwiłł wojewoda trocki, również syn Marcina Mikołaja Radziwiłła.

1800

 - antoni_radziwill_ok_1800_2.jpg
Antoni Radziwiłł

Właścicielem Przygodzic został Antoni Henryk Radziwiłł, syn Michała Hieronima Radziwiłła. Był on żonaty z księżniczką Luizą, synowicą króla Prus Fryderyka Wielkiego.

1807


Przygodzice wraz z całym powiatem odolanowskim - do którego należą, weszły w skład nowo utworzonego departamentu kaliskiego, a z nim do Księstwa Warszawskiego.

1815

Po klęsce Napoleona i jego zesłaniu na wyspę św. Heleny, w wyniku ustaleń „pokoju w Europie", zawartego przez Kongres Wiedeński - Wielkopolska powróciła pod zabór pruski, a jej namiestnikiem został (...) książę Antoni Radziwiłł.

1822

Książe Antoni Radziwiłł rozpoczął budowę zamku myśliwskiego w lesie koło stawu zwanego „Szperek" odległym o milę na południe od Przygodzic. Plan budowy zamku wykonał architekt berliński Karol Fryderyk Schinkel.


Uwłaszczenie chłopów w zaborze pruskim. Chłopi mają prawo wykupić za pieniądze dotychczas użytkowane ziemie i utworzyć sobie własne gospodarstwa rolne*.

* W 1820 r. w Przygodzicach w 45 domach mieszkało 400 ludzi. W innych miejscowościach przedstawiało się to następująco: Janków 32 - 300, Dębnica 52 - 400, Czarnylas 73 - 629, Czynowa 49 - 400.

1829

 - chopin_u_ksiecia_antoniego_1829_3.jpg
Chopin u ks. Antoniego

W Antoninie przebywał przez tydzień od 29.X-4.XI. 1829 r. 19-letni Fryderyk Chopin*, który uprzednio gościł u swoich krewnych Wiesiołowskich w Strzyżewie, koło Mikstatu. Podczas pobytu u księcia Antoniego Radziwiłła Chopin skomponował utwór muzyczny na wiolonczelę - „Alla Pollacca". Chopin przejeżdżał też kilkakrotnie przez Przygodzice, gdy jechał do Ostrowa. W Ostrowie grał on w karczmie Wolniewicza przy ul Wrocławskiej na starym instrumencie muzycznym, zwanym „wirginał" (rodzaj klawesynu). Z Antonina Chopin wyjechał 4.XI.1829 r. do Kalisza i stamtąd do Warszawy.

* Fryderyk Chopin w Antoninie przebywał dwa razy. Pierwszy raz w 1826 r. i drugi w 1829. Zachowały się jego dwa portrety naszkicowane w pałacu przez Elizę Radziwiłłówną.

1831

W okolicy wybuchła epidemia cholery. Dużo ludzi zmarło na tę straszną chorobę.

1834

 - prinzessin_elisa_radziwill_jugendliebe_kaiser_wilhelms_i_2.jpg    - kaiser_wilhelm_i_als_prinz_2.jpg
Eliza Radziwiłłówna                  Wilhelm Hohenzollern

Zmarł książę Antoni Radziwiłł. Wkrótce po nim zmarła jego córka Eliza na suchoty. Była ona zaręczona z synem króla Prus, księciem Wilhelmem, lecz rodzina królewska nie zezwoliła na to małżeństwo, chociaż matka Elizy była również księżniczką pruską, synowicą króla Fryderyka Wielkiego. Na tym tle pogorszyły się stosunki Radziwiłła z dworem pruskim i król odebrał mu stanowisko namiestnika Księstwa Poznańskiego w roku 1828. Po śmierci Antoniego Radziwiłła dobra przygodzickie i inne przejęli jego synowie Wilhelm i Bogusław*.

* Do dóbr przygodzickich należało 25 dużych wsi i 56 mniejszych miejscowości, przede wszystkim tzw. pustkowia, folwarki, karczmy. Przygodzice liczyły 57 domów i 641 mieszkańców. Obszar hrabstwa był dużo większy niż dzisiejszej gminy. Nie należał do niego już Ostrów. Obszar hrabstwa był dużo większy niż dzisiejszej gminy. Od kilkunastu lat (od 1833 r.) nie należał już do majątku Ostrów, uwolniony dekretem króla pruskiego od prywatnej zależności za odszkodowaniem, pozostały w nim jednak wsie otaczające miasto. Według wykazu alfabetycznego spis rozpoczynał się od Bledzianowa, obejmował także m.in. Gorzyce, Jaskółki, Lamki, Radłów, Tarchały, Wtórek i kończył na Zębcowie. Pisownia części miejscowości różniła się od dzisiejszej, trudno z całą pewnością stwierdzić, które zostały po prostu przypadkowo zniekształcone a które się zmieniły. Dobra liczyły 993 dymów (od komina, więc można założyć że tyle było domów) i 10.760 mieszkańców.

Do największych miejscowości dzisiejszej gminy należały:

liczba dymów liczba mieszkańców
Czarnylas 69 723
Przygodzice 57 641
Chynowa 51 625
Dębnica 58 564
Janków Przygodzki 41 409
Topola Wielka 35 292
Wysocko Małe 45 284

Ponadto w innych:
Antonin zamek 4 12
Antonin kolonia 10 76
Ludwików (huta szkła) 20 211
Kocięba (szlifiernia) 2 43
Kocięba karczma 1 10
Pardalin „haudernia czyli rybnik" 2 21
Drygas straż stawu 1 13

W sąsiedztwie Antonina, Ludwikowa i Chynowej znajdowały się pustkowia: Bodełt, Cieśla, Dąbrówka, Gąsiorek, Jarosz, Jeziorny, Karkowska, Krupa, Piec Dolny, Piec Górny, Pilarz, Popłonik, Sokół, Staś, Strzelce, Szperek, Szyszka, Wnuk i kolonie: Kały, Kłady. Najwięcej mieszkańców liczyły Kały, w których znajdowało się 8 dymów i 90 mieszkańców.
W sąsiedztwie Przygodzic znajdowały się pustkowia: Grochowisko, Nadstawki, Papiernia, Szmata, Tarchalski, Trzcieliny, ponadto folwark Strugi. Najwięcej mieszkańców miały Nadstawki - 105.
W sąsiedztwie Czarnegolasu spotykamy pustkowia: Laski, Łabędź, Spalony, Zawidze i karczmę Krzyżaki. Najwięcej ludzi mieszkało w Laskach - 46.
Do dużych wsi spoza terenu naszej gminy należały: Gorzyce Wielkie (589 mieszkańców) Krępa (494), Szklarka Przygodzka (462), Tarchały (451), Topola Mała (458), Zacharzew (437), Bledzianów (382).

1848

 „Wiosna Ludów" w Europie.
Również poznańskie miało w niej swój udział. W bitwach pod Odolanowem i Raszkowem stoczonych z wojskiem pruskim brali udział również kosynierzy chłopscy z Jankowa Przygodzkiego i okolicy. W czasie Wielkanocy 1848 r. stoczyli oni bitwę w Topoli Wielkiej z piechotą pruską. Kosynierów było około 700. Powstanie 1848 r. jednak wkrótce upadło i Prusacy dalej rządzili w Wielkopolsce.

1850

Ostateczne uwłaszczenie chłopów w zaborze pruskim. Ziemie otrzymali w końcu chłopi małorolni. W ten sposób chłopi uzyskali własność dotychczas użytkowanej przez nich ziemi.

1857

Władze pruskie pobudowały szosę przez Przygodzice, która łączy Poznań ze Śląskiem i wiedzie przez Ostrów - Ostrzeszów - Kępno i dalej aż do Katowic.

1875

Niemcy pobudowali linię kolejową Kluczbork - Ostrów - Poznań *, która przebiega też przez Przygodzice. Pobudowano tez stację kolejową o nazwie Przygodzice, lecz 2 km na południe od wsi, aby mieszkańcy innych wsi też mieli do kolei bliżej.

* Plany przewidywały jej przebieg na odcinku Ostrzeszów - Ostrów przez Mikstat, ale władze miejskie Mikstatu nie wyraziły zgody na budowę linii, obawiając się, że gospodarze stracą dochody z furmanek i właściciele pól nie zgodzili się na wykup przez państwo. Skorzystali z tego Wilhelm i Bogusław Radziwiłłowie, którzy bezpłatnie oddali teren pod budowę linii kolejowej. to piąta linia kolejowa wychodząca z Poznania - prowadziła do Kluczborka, o długości 176,1 km. Budowano ją trzy lata i oddano do użytku 10 grudnia 1875 r.

1880

 - przygodzice_2.jpgWedług niemieckich spisów ludnościowych w Przygodzicach mieszkało 444 mieszkańców w 46 domach. W tym było: 403 Polaków, 34 Niemców, oraz 7 Żydów. Dominium Przygodzice liczyło nadto 263 mieszkańców, zamieszkałych w 19 domach. Mieszkańców Przygodzic można podzielić na grupy wyznaniowe, najczęściej w aktach pruskiego Urzędu Stanu Cywilnego występują katolicy, następnie ewangelicy i dwa razy wyznania mojżeszowego. Wśród katolików spotykamy następujące nazwiska: Adamczewska, Balcer, Bartczak, Bartosz, Biela, Binek, Błaszczyk, Bodeł, Bolich, Cieluch, Dolata, Drożdż, Frąszczak, Godziszewski, Graf, Grzesiek, Hartwig, Hądzel, Hoffmann, Hübner, Jakubowski, Jasiak, Jaś, Jędraszczyk, Kaźmierczak, Kolassa, Kołodziej, Kozłowski, Koralewski, Krzywda, Kukuła, Kurzajewski, Kuźnik, Magdański, Magdziak, Marciniak, Mertka, Michalski, Mikołajczyk, Misiek, Moczko, Mucha, Nadstawek, Nowak, Nowacki, Pastuszak, Pągowski, Peterek, Pieczyński, Piłat, Pocztarek, Pohl, Poszwa, Rasiak, Reinhold, Rosiak, Rospęk, Sobaszek, Sokół, Sossinka (Sosinka), Stachurski, Stasiak, Stasiór, Stawik, Szczepaniak, Szewczyk, Szukalski, Szukała, Śliwka, Świtała (Świtałła), Tomczak, Topolan, Trzcieliński, Tyc, Urbaniak, Wasiela, Wawrzyniak, Wieja, Wiśniewski, Witczak, Wydra, Zellner, Ziętek. Z kolei wśród ewangelików spotykamy: Bothur, Büttner (Bittner), Fürschke, Get, Goliński, Haerter, Henschel, Hillmann, Knuth, Kunert, Kurzawski, Ramdohr, Rostrach, Schultz, Seifert, Wiechert, Zeise. Mieszkańców można podzielić również według innych kryteriów - zawodowych. Wśród ewangelików przeważały niewątpliwie osoby związane z administracją majątku, np. Michał Kurzawski był owczarzem, Wilhelm Zeise rachmistrzem, Józef Goliński oddziałowym leśniczym. Inne zawody to: robotnicy dzienni, gospodarze, urzędnicy, ale też rzeźnik i kupiec. Wśród mieszkańców Przygodzic spotkamy też małżeństwa mieszane pod względem wyznaniowym, co było jednak rzadkością, i tak żoną wspomnianego już J. Golińskiego była Agnieszka z d. Leśniewicz wyznania katolickiego. Niektóre nazwiska pojawiły się w Przygodzicach dzięki przeprowadzce związanej z obejmowaniem posady w majątku radziwiłłowskim, jeszcze inne z powodu zawieranych małżeństw z osobami pochodzącymi z innych wsi.

1900

Rozpoczęto prace w celu przeprowadzenia biegu rzeki Baryczy obok stawu. Dotychczas rzeka przepływała przez staw Trzcieliny, a według tych projektów, za terenem kolejowym Barycz ma się rozwidlać i główny jej nurt przepływać wykopanym kanałem obok jeziora Trzcieliny i dalej znów ma się łączyć z pierwotnym korytem rzeki. Skutkiem tego można będzie regulować dopływ wody do stawów. Ryb jednak w tych stawach łowi się mało: około 150 kg z 1 ha wód. Roboty przy budowie kanału potrwają kilka lat i wtedy Barycz popłynie innym korytem.

1902

 - droszcz_2.jpg
Tomasz Droszcz

 - droszcz_z_dziecmi_2.jpg
T. Droszcz z dziećmi

Strajki szkolne, zapoczątkowane przez dzieci we Wrześni, rozciągnęły się na całe Poznańskie. Również miały one miejsce w szkole ludowej w Przygodzicach. Nauczyciel Polak Tomasz Droszcz działając na polecenie niemieckich władz szkolnych zmuszał dzieci do mówienia w szkole wyłącznie po niemiecku, a nawet żądał odmawiania pacierza przed lekcjami i po lekcjach po niemiecku.

1905

W Przygodzicach zostało założone Towarzystwo Śpiewu. Ma ono za zadanie szerzyć w społeczeństwie polską pieśń, polską mowę i kulturę.

1908

Założono we wsi Kółko Rolnicze - organizację zawodową chłopów polskich. Ma ono za zadanie szerzenie oświaty rolniczej wśród włościan przez organizowanie zebrań, wykładów, pokazów i wystaw rolniczych itp. Zebrania Kółka Rolniczego odbywały się co miesiąc na salce w gościńcu (karczmie) w środku wsi. Gdy Niemcy próbowali raz zwołać swoje zebranie w celu zniemczenia wsi, chłopi przybyli na nie z potężnymi kijami. Niemcy ogłosi na zebraniu, że będą sprowadzać do wsi niemieckich kolonizatorów. Wówczas sołtys Stanisław Mucha na to im odpowiedział: „wtedy powitamy ich tymi kijami". Niemcy już więcej takich zebrań nie zwoływali, ani też kolonistów nie sprowadzili do wsi.

1914

W dniu 1 sierpnia 1914 roku wybuchła wojna światowa, która wkrótce objęła prawie cały świat. Niemcy i Austria wystąpiły do wojny przeciwko Rosji, Francji, Anglii i później Stanom Zjednoczonym. Polacy musieli w mundurach wojsk trzech zaborów walczyć nieraz przeciwko sobie. Wielu mieszkańców Przygodzic zginęło w tej wojnie na różnych frontach Europy.

1918

 - j_mertka_2.jpg
Jan Mertka

W dniu 27 grudnia 1918 roku wybuchło w Poznaniu Powstanie Wielkopolskie. Poległ w tym dniu po południu w walkach o wyzwolenie Poznania powstaniec Franciszek Ratajczak. Jednak już parę godzin przedtem 27.XII.1918 r. około godziny 1130 poległ w walce z Niemcami pochodzący z Przygodzic powstaniec Jan Mertka. Zginął on na polach Boczkowa za Skalmierzycami w stronę Kalisza. Jest on więc faktycznie pierwszym poległym powstańcem wielkopolskim. Pochowany został na cmentarzu w Ostrowie wśród innych poległych powstańców wielkopolskich. W czasie walk z Niemcami Przygodzice zostały wyzwolone 31.XII. 1918 r.

1925

 - kosciol_w_budowie_1925_2.jpg
Kościół w budowie

Mieszkańcy Przygodzic zaczęli po wojnie czynić starania o pobudowanie we wsi kościoła. W 1925 r. starania te zostały uwieńczone skutkiem.

1927

Założono opłotowanie wokół kościoła. Koszt tego wynosił 3.000 złotych.

1928

Zakupiono pół hektara ziemi od księcia Radziwiłła przy drodze do Jankowa, za cenę 5.000 zł na cmentarz.

1929


Zostało zakończone urządzanie cmentarza. Został on ogrodzony murowanym parkanem i poświęcony w 1929 r. Jako pierwszą zmarłą pochowano na cmentarzu Franciszkę Grzesiek, wdowę liczącą 62 lata. Następnym zmarłym pochowanym na cmentarzu był Tomasz Bzik - rolnik - 67 lat.

1930

W kościele pobudowano główny ołtarz z obrazem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, który namalował artysta malarz Antoni Olejnik z Bydgoszczy, którego żona pochodziła z Przygodzic. Położono również podłogę w części kościoła przed prezbiterium. Dalsza część podłogi pokryta jest jeszcze cegłą.

1932

Władze diecezjalne zarządzeniem z 10 grudnia 1932 r. odłączyły Przygodzice od parafii w Ostrowie i przyłączyły ją do parafii w Jankowie Przygodzkim. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1933 r. Proboszczem parafii w Jankowie Przygodzkim jest ksiądz Franciszek Kuchowicz. Z tej decyzji władz kościelnych mieszkańcy wsi nie byli zadowoleni i rozpoczęli wkrótce starania o utworzenie własnej parafii w Przygodzicach.

1933

Przy kościele zostały utworzone różne organizacje i bractwa religijne: Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej i Żeńskiej, Bractwo Różańcowe, Chór Kościelny. Rozwijają one społeczną działalność Kościoła.

1935

W roku 1933 uległa zmianie organizacja gmin wiejskich (...).W Przygodzicach również utworzono gminę wiejską. Obejmuje ona następujące wsie: Przygodzice, Janków Przygodzki, Topola Mała, Przygodziczki i Chynowę. Ludność gminy wynosi około 7.000 mieszkańców. Władzę w gminie sprawuje wójt, przy pomocy urzędu gminnego, oraz rady gminnej. Wójtem gminy Przygodzice jest rolnik Walenty Stryjak, z Jankowa Przygodzkiego. Sekretarzem gminy jest Baranowski. Sołtysem wsi (obecnie nazwanej gromadą) Przygodzice jest rolnik Władysław Szkudlarek. Rada gminna pochodzi z wyborów, a wójt jest wybierany przez radę gminną. Sołtys pochodzi również z wyborów mieszkańców gromady.

1936

Została ukończona budowa Domu Ludowego, który nazwano imieniem marszałka Józefa Piłsudskiego. (...) Dom obszerny, piętrowy, pobudowany w stylu neoklasycznym. Posiada 4 pokoje na parterze, dużą sale widowiskową, oraz na piętrze pomieszczenia, w tym jedno małe mieszkanie. Na parterze mieści się Urząd Gminy, Urząd Stanu Cywilnego, świetlica, a na piętrze biblioteka gminna, licząca 700 tomów. Biblioteką opiekuje się kierownik szkoły Marian Kowalski.

1937

Przeprowadzana od 2 lat parcelacja folwarku Wysocko Małe, należącego do księcia Michała Radziwiłła dobiega końca. Książe zalegał z podatkami na sumę kilku milionów złotych, wobec czego władze państwowe przejęły za podatki jego folwarki i rozparcelowały je pomiędzy ludność miejscową. W ten sposób wielu małorolnych gospodarzy we wsi powiększyło swe gospodarstwa rolne, a tym samym poprawił się ich byt. Dużo mieszkańców Przygodzic pracuje w Ostrowie, przeważnie w Warsztatach Kolejowych i dlatego stale przybywa we wsi mieszkańców, których tutaj ściąga bliskość Ostrowa i perspektywa znalezienia pracy w mieście, lub na folwarku w Przygodzicach. Sama wieś też się przez to znacznie rozbudowała, pobudowano kilkanaście nowych domów mieszkalnych przy drodze na łąki. Przygodzice stają się coraz bardziej osadą robotniczą, niż wiejską. We wsi są 3 sklepy i 2 piekarnie, które zaopatrują ludność w żywność, oraz restauracja i kilka warsztatów rzemieślniczych.

1938

 - pomnik_powstancow_3.jpg
Pomnik Powstańców

Długoletnie staranie mieszkańców Przygodzic o utworzenie własnej parafii odniosły pożądany skutek: z dniem 1 kwietnia 1938 roku prymas kardynał dr August Hlond utworzył w Przygodzicach odrębną parafię, która mieć będzie wspólnego proboszcza z Jankowem - w osobie księdza Franciszka Kuchowicza. Cały ciężar utrzymania kościoła, cmentarza, księdza i służby kościelnej przyjęła na siebie ludność wsi.


We wsi urządzono kanalizację. Założono pod szosą duże rury cementowe i studzienki zbierające wodę, która rurami przez całą wieś położonymi w ziemi odpływa do rzeki Baryczy. We wsi zniknęły rowy, oraz mostki i przejazdy z drogi wiejskiej do budynków mieszkalnych i na podwórze. Poprawił się przez to znacznie wygląd wsi i jej stan sanitarny, gdyż rowy były zbiorowiskiem ścieków, gnojówki i innych nieczystości i rozsadnikiem bakterii i chorób zakaźnych.


Staraniem miejscowego Towarzystwa Powstańców Wielkopolskich postawiono przed domem Ludowym piękny pomnik ku czci mieszkańców wsi poległych podczas wojny z Rosją w 1920 roku. Czołowa część pomnika jest poświęcona Janowi Mertce - pierwszemu poległemu Powstańcowi Wielkopolskiemu pochodzącemu z Przygodzic. Na bocznych trzech częściach pomnika są wyryte nazwiska mieszkańców wsi poległych w wojnie 1914-18 w Powstaniu Wielkopolskim i w wojnie 1919-1920. Na froncie pomnika jest wyrzeźbiony Biały Orzeł, a na szczycie - kula. Pomnik jest pięknym wyrazem hołdu ludności wsi dla jej synów poległych w walce o wyzwolenie Ojczyzny.

1939

Wiosną 1939 roku we wsi była powódź. Na skutek ulewnego deszczu wezbrała rzeka Barycz, staw Trzcieliny rozlał się na pola i łąki. Cała wieś była zalana wodą. W niektórych miejscach woda stała na wysokość do półtora metra. Na drodze we wsi woda stoi na wysokość około metra. Ludzie ratują swój dobytek, inwentarz żywy od zatopienia i zniszczenia. Po paru dniach wody ustąpiły i ludność znów zabrała się do porządkowania zniszczeń, spowodowanych powodzią. Straty są znaczne na skutek zalania pól obsianych zbożem, czy obsadzonych ziemniakami.


Po powodzi wybuchła we wsi i w okolicy pryszczyca wśród trzody chlewnej i bydła, oraz pomór świń. Na domiar złego uprawy ziemniaków ogarnęła zaraza, tzw. „rak ziemniaczany". Władze nakazują ziemniaki objęte zarazą wyrywać i niszczyć. Te klęski żywiołowe objęły nie tylko naszą wieś, ale i inne miejscowości i powiaty. Zapowiada się nieurodzaj na naszych ziemiach.


Wbrew przewidywaniom żniwa w tym roku były bardzo ładne i zbiory obite. Ludzie z zadowoleniem sprzątali zbiory żyta i innych zbóż do stodół i stogów.


Przerażenie wśród ludności powoduje olbrzymia kometa, która w lipcu 1939 r. leciała w kierunku naszej Ziemi. W ostatnich dniach zmieniła ona swój kierunek lotu i poleciała dalej w przestrzeń Wszechświata. Starzy ludzie mówią, że kometa jest zwiastunem wojny, tak było w 1812 roku i przed wojną światową w 1914 r. Ludzie młodzi nie wierzą jednak w te przepowiednie.


W 1939 roku Przygodzice liczyły 960 mieszkańców zamieszkałych w 175 domach. Obszar wsi wynosił 1.349,99 ha, w tym około 1.170 ha użytków rolnych i 180 ha nieruchomości zabudowanych (działki budowlane i obejścia gospodarskie). We wsi nie ma obcych narodowości: Żydów, czy Niemców. Mieszkają tutaj wyłącznie Polacy.


W piątek dnia 1 września 1939 r. wybuchła wojna. (...) Już od godz. 6oo rano przez naszą wieś ciągną wozy uciekinierów z Chojnika i z nad granicy opowiadają, że tutejsi Niemcy z chwilą nadejścia swoich wojsk, mordują pozostałych Polaków i zabłąkanych żołnierzy. Opowiadaniami tymi szerzą oni panikę wśród miejscowej ludności. Już o godz.12oo pierwsi mieszkańcy opuszczają nasza wieś i uciekają na wschód. Po południu nie było prawie nikogo we wsi. Ludzie pozabierali ze sobą żywność, pościel, bydło i wozami jadą w kierunku Kalisza - na ucieczkę. Wojsko niemieckie weszło do wsi 2 września. Pozostałych we wsi około 30 osób Niemcy zamknęli w kościele, lecz po kilku godzinach ich wypuścili. Mianowali też zaraz sołtysem wsi Piotra Ziętka, który pozostał na miejscu. (...) Przygodzice zostały nazwane „Hirschteich" czyli „Jeleni Staw".

1940

Dnia 15 kwietnia 1940 r. Niemcy podpalili dworską stodołę przy drodze do Jankowa i posądzili o ten czyn 10-letniego chłopca Wacława Tarasiuka, którego ojciec zmarł przed wojną w więzieniu. Rodzinę Tarasiuków, oraz 6 zakładników ze wsi wzięto do szkoły w Nowych Skalmierzycach, skąd wysyła się ludzi do obozów koncentracyjnych. Są to: były sołtys Władysław Szkudlarek, rolnicy: Piotr Balcer, Andrzej Kryjom, Józef Józefiak, leśnik Jan Grynia, gimnazjalista Bolesław Liwerski. Po paru dniach zakładników wypuszczono do domów. Zatrzymano tylko Bolesława Liwerskiego i wysłano go do obozu koncentracyjnego w Gusen w Austrii.

1941

W dniu 29 marca 1941 r. wysiedlono z poczty rodzinę Jakubczaków, gdzie urządzono również pocztę i posterunek policji.


W dniu 6 października 1941 r. Niemcy aresztowali w Jankowie proboszcza ks. Fr. Kuchowicza i zamknęli kościoły w Przygodzicach i w Jankowie Przyg. Do wsi przyszła wiadomość, że w obozie koncentracyjnym w Gusen zmarł Bolesław Liwerski. W końcu października br. Niemcy niszczyli krzyże i kapliczki przydrożne. W Przygodzicach zniszczono kapliczkę we wsi, oraz 2 krzyże.

1942

Niemcy coraz bardziej umacniają swój oddział „Arbeitsdienstu" i powiększyli go do batalionu. W związku z tym potrzebują oni coraz więcej mieszkań dla oficerów i podoficerów RAD i wysiedlają więc Polaków z lepszych domów, które sami zajmują. W wsi w sali Domu Ludowego wyświetlają co miesiąc filmy rozrywkowe, działa też szkoła dla niemieckich dzieci. Polaków zmuszają do należenia do Straży Pożarnej, której komendantem jest sołtys Ziętek.


Do wsi przyszła tragiczna wieść, że 14 kwietnia 1942 r. zmarł w Dachau tutejszy proboszcz ksiądz Fr. Kuchowicz.


W dniu 22 lipca 1942 r. w Oświęcimiu-Brzezince zmarł Marian Kowalski kierownik szkoły powszechnej.


Niemcy zaczynają też wysiedlać rolników polskich. W dniu 12 lipca 1942 r. wysiedlono 4 rodziny: Magdańskich, Kołodzieja, Muchę i Lisa, a przedtem już wysiedlono Balcera i Bodylskiego. Na ich gospodarstwach osiedlono Niemców.

1943

Rok 1943 przyniósł dalsze prześladowania ludności polskiej we wsi. W dniu 25.03.1943 r. wysiedlono rodziny: Lesiewicza i Binka, a na ich miejsca osiedlono niemieckich osadników ze wschodu.

1945

(....) W dniu 20 stycznia 1945 r. miejscowi Niemcy opuścili wieś i wyjechali na zachód, na drugi dzień wyjechał Arbeitsdienst. Wieczorem 21.01.1945 r. przyszło z Ostrowa około 30 żołnierzy niemieckich i chcieli wysadzić w powietrze most kolejowy na Baryczy, ale tylko go podminowali. Na drugi dzień policja i komisarz gminny opuścili wieś, która już jest wolna od Niemców. Niemcy opuszczając wieś zabrali tylko kilka wozów i koni Polakom, na których uciekali do Niemiec. We wtorek, dnia 23 stycznia 1945 r. około godz. 14oo rosyjski patrol w sile około 30 żołnierzy, przybyły od strony Antonina zajął Przygodzice.


W czwartek, dnia 1 lutego 1945 roku utworzono w Przygodzicach Zarząd Gminny i Wójtem gminy Przygodzice został wybrany kowal Walenty Szukalski. Sołtysem wsi Przygodzice wybrano kołodzieja Antoniego Jakubczaka. Na drugi dzień, w piątek, dnia 2 lutego 1945 r. odprawiona została pierwsza msza św. - w tutejszym kościele; odprawił ją ksiądz Pacyna z Jankowa Przygodzkiego, który się ukrywał przed Niemcami. Po skończonej mszy św. odśpiewano po raz pierwszy po wojnie „Boże coś Polskę".


Wojsko pomaga władzom w przeprowadzeniu we wsi reformy rolnej. Reformą rolną zostały objęte wszystkie folwarki księcia Michała Radziwiłła


Wiosną rozpoczęła się nauka w szkole podstawowej po blisko 6-letniej przerwie spowodowanej okupacją.


Jesienią 1945 r. utworzono Powiatową Szkołę Gospodarstwa Wiejskiego. Jej dyrektorem jest inż. Witold Bogusławski. Uczęszcza do niej starsza młodzież ze wsi i z okolicy i uczy się przedmiotów związanych z rolnictwem.

1946

W dniu 2 lutego 1946 r. odbyło się uroczyste poświęcenie organów w naszym kościele parafialnym.


W dniach 14-16 lutego 1946 r. odbył się pierwszy po wojnie powszechny spis ludności Polski. (...)Przygodzice liczą ponad 1000 mieszkańców.

1948

Jesienią 1948 r. założono (...) we wsi Ludowy Zespół Sportowy.

1949

Utworzono w Przygodzicach Gminną Spółdzielnie „Samopomoc Chłopska", która swoim terenem działania obejmuje całą gminę. Prezesem GS wybrany został piekarz Franciszek Lis.

1955

Jesienią przeprowadzono elektryfikację wsi. W dniu 4 grudnia 1955 r. we wsi zapłonęły pierwsze żarówki elektryczne.

1956

 - proboszcz_ks._edward_pawlak_1956_3.jpg
Ks. proboszcz E. Pawlak

Starania ludności wsi o przysłanie do parafii własnego księdza odniosły skutek. Z dniem 1 lipca 1956 r. proboszczem parafii tutejszej został ksiądz Edward Pawlak, pochodzący z Ostrzeszowa. Sprowadził się on wkrótce tutaj z rodzicami i mieszka na plebanii.

1958

W lutym 1958 roku odbyło się zebranie sportowców, na którym dotychczas istniejący LZS przekształcono na Ludowy Klub Sportowy „Barycz", posiadający własny statut oraz osobowość prawną. Prezesem LKS został wybrany mgr Czesław Kryjom.

1960

W niedzielę, dnia 5 czerwca 1960 roku odbyło się w Przygodzicach, uroczyste odsłonięcie pomnika powstańców wielkopolskich.


W lipcu na drodze do Antonina zginął tragicznie w wypadku drogowym motocyklista Józef Kurek, liczący 23 lata. Jechał on motocyklem bez prawa jazdy i po pijanemu wpadł na drzewo. Zmarł w szpitalu. Jest to pierwsza ofiara motoryzacji z naszej wsi.


We wsi pojawiły się pierwsze 4 telewizory czarno-białe.

1963

Pobudowano we wsi nową szkołę podstawową. (...) W budynku dotychczasowej szkoły podstawowej umieszczono przedszkole, które dotychczas miało siedzibę w starym zagrzybionym budynku dworskim.

1964

W roku bieżącym w listopadzie oddano do użytku nowy piękny gmach Państwowego Technikum Rolniczego, zlokalizowane na terenie dworskim.

1965

 - sekcja_kolarska_lks_barycz_1965_2.jpg
Kolarze Baryczy

W br. wiosną powołano przy LKS' „Barycz" sekcje kolarską. Jej trenerem jest doświadczony kolarz Janusz Janiak. Sekcja kolarska liczy ok. 25 zawodników. Każdy posiada własny rower wyścigowy, nieraz z trudem zdobyty. (...)W czerwcu br. Janusz Janiak został powołany przez władze sportowe do reprezentacji Polski na Wyścig Dookoła Anglii. Wyścig ten trwał 2 tygodnie. Janusz Janiak w końcowym etapie wyścigu zajął II miejsce i tytuł wicemistrza Anglii. (...) Jeszcze przed zwycięstwem Janiaka w Anglii przez wieś w dniu 21 maja br. przejeżdżał XVIII Wyścig Pokoju, na trasie z Opola do Poznania, liczącej 223 km.

1966

Do klubu sportowego garną się więc rzesze młodzieży wiejskiej i trenują w różnych sekcjach, aby osiągnąć coraz lepsze wyniki i sukcesy takie, jak nasz Janusz Janiak. W klubie powstała również nowa sekcja: zapasy w stylu wolnym. Jej trenerem jest były zawodnik z LKS „Sulmierczyk" Sulmierzyce Zdzisław Piotrowski. Treningi odbywają się na sali gimnastycznej w szkole rolniczej. Działacze sportowi kupili materace, z których zrobiono maty, o rozmiarach 6 x 6 metrów i na nich odbywają się treningi. Wkrótce zapaśnicy wystartują do zawodów. Zapasy obok kolarstwa zdobywają nowych zwolenników i młodzieży chętnej do tego sportu nie brakuje na treningach.

1967

W Przygodzicach staraniem władz GRN wprowadzono nowe oznakowanie domów, oraz ulic. Wszystkie ulice otrzymały nazwy, takie jak w mieście.

1969

Swoją sportową działalność coraz bardziej rozwija LKS „Barycz". Jego prezesem jest obecnie Czesław Grzeszczyk. Szczególnie rozwinęły się zapasy w stylu wolnym. Trenerem sekcji jest Jan Frankiewicz. Sekcja ta walczy już w II lidze zapaśniczej. Jej przeciwnikami są następujące drużyny: „Wirenka"- Wiry - k. Poznania, „Piast"- Sulechów, „LZS-Czerma"- Kudowa.

1970

W dniu 8 grudnia 1970 r. zginął tragicznie przejechany przez samochód „Syrena" rolnik Bronisław Balcer, który przechodził przez jezdnię.

1971

Jesienią 1971 r. założono w całej wsi na ulicach nowe oświetlenie żarowo-rtęciowe.

1972

W dniu 12 sierpnia 1972 r. zmarła najstarsza mieszkanka Przygodzic Elżbieta Kurkowa, która liczyła 96 lat.

1973

Z dniem 1 stycznia 1973 r. w całej Polsce powstają w miejsce gromad - gminy. Również w Przygodzicach powstała gmina, obejmująca swoim zasięgiem następujące wsie: Przygodzice, Janków Przygodzki, Topola Wielka, Topola Wielka-Osiedle, Chynowa, Czarny Las, Smardów, Wysocko Małe, Bogufałów. Gmina liczy 10.600 mieszkańców. Łączny obszar użytków rolnych w gminie wynosi 7000 ha.


Rozpoczęto budowę Ośrodka Zdrowia we wsi, przy ulicy gen. Świerczewskiego.

1974

Wieś Przygodzice doczekała się wreszcie modernizacji swojej głównej ulicy nazwanej Wrocławską. Była ona bardzo zniszczona, gdyż przez wieś przebiega główna trasa łącząca Śląsk z Wybrzeżem. Dziennie przez wieś przejeżdża setki samochodów, głównie ciężarowych, które zniszczyły drogę.

1975

W początku kwietnia 1975 r. oddany został do użytku nowoczesny Ośrodek Zdrowia w Przygodzicach.

1976

W dniu 18 listopada 1976 r. parafię naszą nawiedził wędrujący od parafii do parafii obraz Matki Boskiej Częstochowskiej.

1977

Oddano do użytku nowy budynek posterunku MO w Przygodzicach.

1979

W lutym 1979 r. odbyły się we wsi uroczystości związane ze sportem. LKS „Barycz" obchodził 30-lecie swego istnienia a LZS „Sokół" (dawniej „Pionier") przy PTR 25-lecie działalności.

 

Źródło: Czesław Kryjom, „Kronika Przygodzie" wydana przez Towarzystwo Miłośników Przygodzic, Przygodzice 1998 r. (opatrzona przypisami E. Radziszewskiego).

Opracował E. Radziszewski

Edmund Radziszewski
  • Gmina Nowe Skalmierzyce
  • Gmina Odolanów
  • Gmina Ostrów Wielkopolski
  • Gmina Raszków
  • Gmina Sieroszowice
  • Gmina Sośnie
  • Miasto Ostrów Wielkopolski
  • Partnerstwo dla Doliny Baryczy
  • Powiat Ostrowski

Gmina Przygodzice
pl. Powstańców Wlkp. 2, 63-421 Przygodzice
tel.: +48 62 592 77 22, fax:  +48 62 592 70 00, e-mail: ugp@przygodzice.pl, http://www.przygodzice.pl
NIP: 622-23-95-605, Regon: 250855191
Nr konta bankowego: ING BANK ŚLĄSKI S.A. Oddział w Przygodzicach  84 1050 1201 1000 0022 6097 4536

projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - SPI


Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x